Tuổi thơ trong tôi

Tuổi thơ trong tôi

Tuổi thơ trong tôi là những trò chơi con trẻ. Đó là thời còn chiến tranh, mà sao cái cuộc sống mở ra trước mắt chúng tôi lại mang dáng vẻ mê ly và đẹp đẽ đến vậy. Bọn trẻ con chúng tôi đi học về, sau giờ cơm trưa, lại chạy rông ngoài đồng, thôi thì đủ những trò nghịch ngợm. Trò chơi phổ biến nhất là đánh quay. Những con quay tròn xoe, to nhỏ đủ kiểu với cái đinh sắt nhọn mà tròn bên dưới, dùng dây luộc cột vào một nhánh cây hoặc sang hơn là dùng dây dù để chơi. Chơi "ăn miếng trả miếng" là lần lượt từng đứa đánh quay; đứa này được "bổ" vào quay đứa kia, mày bổ tao xong tao bổ mày. Chơi lần lượt là lập thành một đội, lượt đầu cả đội cùng ra quay, quay nào quay tít nhất, chết sau cùng thì được xếp nhất, được bổ sau cùng. Đứa xếp bét phải ra đầu tiên cho những đứa kia bổ. Những vết sứt trên thân quay được gọi là một "vố", càng chơi càng nhiều vố. Không biết từ "Dính một vố" trong làm ăn kinh doanh hay trong đời thường có phải bắt nguồn từ đây mà ra không?.

Thảm nhất là chơi quay "lồ". Vẽ một cái vòng tròn, khoảng hai đến ba đứa bét bị để quay nằm trong cái vòng đó, cả hội xúm vào chọi cho đến khi nào quay của nó bị bắn ra khỏi vòng thì mới thoát, được bổ con trong vòng. Chao ôi vui vui là. Những con quay đủ màu sắc, làm từ gỗ mít, xà cừ v.v cứ quay tít thò lò, tiếng hò reo vang dội cả khoảng đồng. Nhiều lần tôi bị quay văng vào đầu nảy đom đóm mắt, nhiều lần bổ quay, dây đánh quay giật ra đằng sau … quấn vào cổ người đi đường, bị mắng chữi xối xả. Nhiều lần con quay bé xíu của mình bị con quay to bằng cái bát ăn cơm của thằng khác bổ vỡ đôi, mếu máo ôm con quay về nhà. Vậy mà vẫn mê lăn mê lóc.

Người lớn có cái thú đá gà, còn bọn trẻ con lại có trò chơi đá cá. Những con cá lia thia Xiêm nhiều màu sắc, xanh lam, tím than, chì, hồng với những cái đuôi tha thướt. Thả chung vào với nhau, chúng đen thẫm lại, đuôi đổi màu đỏ chót rồi phồng mang trợn mắt đá nhau. Đá "thật" thì kẻ thua bị mất luôn con cá, còn đá "đùa" thì chỉ phân định thắng thua mà thôi. Có hai kiểu "om" đá. Thường là cho vào lon sữa bò làm bằng sắt Tây hoặc lọ thủy tinh, hoặc chai bia con cọp 65cl cưa cổ. Giấu vào gậm giường hay chổ nào càng tối càng tốt. Cá đá hoặc cho ăn no lấy sức, hoặc bỏ đói trước trận chiến. Con cá đói sẽ ăn vây đối thủ, con cá no thì lại đánh vào đầu, vào mình là chính. Con thua thì bỏ chạy, mình mẩy nhợt nhạt và trong veo, nhiều khi thấy lờ mờ cả xương sống bên trong. Chúng tôi gọi đó là "sọc dưa". Bây giờ người ta cũng hay gọi những kẻ nhút nhát, "chưa đánh đã chạy" là "đồ sọc dưa". Con thắng thì mình mẩy tơi tả, được chủ nâng niu bắt về chăm sóc, chờ cuộc đá mới. Chủ con cá thắng mắt tròn như hạt nhãn mừng đến phát khóc khi con cá bé nhỏ của mình lần lượt đánh bại những đối thủ sừng sỏ khác. Thật vui và thật hấp dẫn phải không. Có nhiều khi con cá thắng lại lăn ra chết trong vinh quang, còn con thua thì vẫn sống bình yên. Nhưng thua một lần thì con cá đó khó phục hồi, phải o bế rất lâu mới đá tiếp được, nhiều con không đá được nữa, gọi là bị "chột", bị "nhồng". "Kè", "xù", "nhồng", "bụp" , những tiếng lóng trong trò chơi con trẻ bây giờ được người ta dùng trong cuộc sống ngoài đời. Kể cũng lạ.

Hè đến rồi. Cả hội rủ nhau đi chơi “bắn ống thụt”. Ống thụt là một đoạn tre già gần ngọn. Thanh ống chắc, xài lâu thấm mồ hôi nên bóng lưởng rất đẹp. Một đoạn ống tre khác ngắn hơn, một đầu có mắc tre, một đầu không. Lấy một cọng đũa tre khác nhét vào đầu không có mắc và đã có một cây thụt. “Quy chế” hoạt động mô phỏng cái …. bơm xe đạp. Đạn sử dụng trái cò ke hơi già. Cây cò ke có những quả bé xíu lớn hơn hạt tiêu màu xanh thẫm. Quả kết từng chùm dày đặc trông rất thích mắt. Kiếm một cái sào tre, móc ở đầu một cái móc sắt, có thể chọc được cả túi trái cò ke. Đem về ngâm nước cho tươi, dùng làm "đạn dược" bắn ống thụt hay còn gọi là ống phốc. Nhét trái cò ke vào đầu dưới ống thụt, đẩy cán có cọng đủa cho trái cò ke chạy lên đầu trên ống thụt, cho một trái nữa vào đầu dưới ống thụt. Dùng cán có cọng đủa đẫy vào đầu dưới thật mạnh, thế là "bốp", hạt cò ke ở đầu trên bay ra thật xa, thật mạnh như bắn súng vậy.

Ấu thơ trong tôi còn chạy theo tiếng lăn lóc của lon sữa bò trong trò chọi lon. Chỉ cần năm sáu đứa thôi, bốn cũng được, và phải có một lon làm bằng sắt Tây nhé (thường dùng nhất là lon sữa bò đã bò đi), như vậy khi ném trúng nó mới kêu to. Đâu đứa nào có dép, dùng đá hoặc gạch để chọi lon. Vẽ một cái vòng trong quanh thân lon, xa xa kẻ một vạch ngang làm mức đứng ném. Rồi oẳn tù tì, đứa nào thua phải lên đứng “chăn” lon. Cũng buồn cười, chơi oẳn tù tì (one, two, three ) mà lại hô oong đơ toa (un, deux, trois) theo tiếng Pháp. Một đứa canh lon, cả hội đứng sau cái vạch thi nhau ném. Ném trượt thì lên chỗ cục đá của mình .. đứng rình. Ném trúng, cái lon kêu loẻng xoẻng rồi bay đi xa. Thằng canh lon chạy đi nhặt cái lon về đặt lại chỗ cũ, rồi hì hục đuổi theo hội kia đang tất tưởi cầm đá chạy về vạch ngang. Bắt được một thằng chạy chậm, nó hỉ hả cầm tay thằng bị bắt với vẻ mặt rất "kẻ báo thù không bao giờ bị bắt". Thằng bé bị bắt phải lên đứng trông lon, hôm nay tôi xui quá, chạy bở hơi tai mà vẫn chưa được xuống mức chọi, đến tận lúc mẹ gọi về ăn cơm. Vì không có giày, dép mà dùng đá gạch để chọi nên lắm lúc quá nguy hiễm. Có lần tôi “chăn” lon vì “máu” quá nên chăn hơi kỹ để đầu mình cúi xuống quá gần lon. Thế là bị một cục đá chọi vào đầu tóe máu. Vậy mà không gây gổ nhau. Sợ ba má đánh đòn phải phơi đầu ngoài nắng cho “cầm máu” hẳn mới dám về nhà.

Rồi tới cái thú thả diều. Diều "con ma" là loại hình vuông, phổ biến nhất. Diều gồm hai que tre cật, một uốn cong hình cây cung, có căng dây nối hai đầu, một để thẳng hình mũi tên, đặt vuông góc với thanh kia. Bốn đầu tre dán vào bốn góc tờ giấy. Một góc dán thêm những cái đuôi dài ngoằng, hai góc hai bên dán thêm 2 cánh diều. Nói là cánh chứ nhỏ xíu như 2 tai diều, một góc và điểm nối hai thanh tre được buộc dây. Như vậy ta đã có một con diều đơn giản mà có thể bay khá cao. Dây diều làm bằng dây gai trắng là phổ biến vì nó rẻ, còn dây gai đỏ hay dùng để vá vỏ xe đạp thì bền hơn. Dùng chỉ thì dứt ngay, dễ mất diều. Ai khéo tay thì làm diều hình lá, gọi là diều lá đa hay diều vầng trăng. Thêm cái mỏ và cái đuôi xoè thì thành diều con quạ. Đủ trò có thể nghỉ ra với cái diều. Con diều bay cao tít, sợi dây căng thẳng tắp, thoạt nhìn cứ như sợi dây đang níu kéo, kiềm giữ không cho diều bay cao hơn. Nhưng nếu dây đứt, ngay lập tức con diều sẽ chao nghiêng và rơi xuống theo cơn gió mạnh, rồi không biết mắc ở xó xỉnh nào. Chúng tôi gọi là diều băng. Cũng như cuộc đời con người ta, muốn bay cao bay xa luôn phải dựa vào sợi dây tình cảm gắn liền với gia đình, với quê hương làng xóm. Mất liên hệ với mặt đất, diều sẽ đứt dây và tơi tả, mặc số phận cho gió đùa….. Anh tôi làm diều rất tài, cái diều anh làm luôn đẹp nhất xóm. Con diều của tôi làm kỹ thuật còn dỡ nên không bay cao được, chỉ khoảng vài ba chục mét dây, còn con diều con quạ của anh luôn bay cao tít tắp, chỉ còn thấy một chấm nhỏ xíu trên bầu trời. Khi đã thả hết dây, buộc dây vào cọc, nằm xuống vạt cỏ cạnh cọc để ngắm diều bay, gió mùa thu thổi nhẹ, trời trong mát, mới thấy trong lòng một nỗi hạnh phúc tê người. Ngày nay thú chơi diều vẫn được ưa chuộng, mùa hè nếu bạn đi dọc những con đường rộng vẫn thấy những cánh diều vượt lên trên mây trên gió, thật tự do và phóng khoáng. Phải chăng mơ ước bay cao bay xa của con người luôn là vĩnh cửu? Luôn vượt lên trên những chật chội, những nhà cửa đan xen, những chi chít tua tủa ăng ten, những đông đúc và bon chen của phố phường để vươn lên bầu trời bao la lồng lộng?

Những trò chơi ấu thơ nhiều không kể hết, nào đá dế, bắt ve, nào câu cá, bắn cu li, nhảy dây, nhảy ngựa …. Những trò chơi thật vui, thật hấp dẫn mà gián tiếp rèn luyện cho con trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần. Đá bóng, ném lon, chơi quay, nhảy dây nhảy ngựa không rèn sức lực là gì? Bắn cu li, chơi diều rèn khéo tay, đá dế, ô ăn quan rèn tính kiên nhẫn … Ngày nay, trẻ con phần lớn không chơi các trò chơi đó nữa. Bây giờ chúng thích bắn Haft Life, chơi MU, đá bóng điện tử hơn. Ngồi cả ngày bên máy tính, làm sao khoẻ mạnh?. Đọc trên báo thấy người ta lên án chương trình học tiểu học nặng nề, cặp sách to làm giảm sức khoẻ trẻ em, bắt chúng phải còng lưng mang vác, cặp mắt kính ngày một dày thêm. Có phải thật sự vì chuyện học hành? Tôi nghĩ chỉ phần nào thôi ……