Cho tôi về động hoa vàng

Cho tôi về động hoa vàng

“Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng” là một trong những bài phổ thơ lục bát hay nhất của Phạm Duy. Tình yêu ở đây không nhuốm chút tục lụy nào mà đầy vẻ thanh khiết, và “tâm linh” nữa, bên cạnh những bài “thiền ca” khác, như “Gọi Em Là Đóa Hoa Sầu”, “Em Lễ Chùa Này”, hoặc như bài “Pháp Thân” trong “Đạo Ca”. Tình yêu len cả vào giữa những trang kinh, phả hơi thở vào mỗi câu kinh, tiếng kệ.

Thế hệ chúng tôi những năm 1969 – 1970 cỡ tú tài I, II .. Tuổi mơ mộng, lãng mạn. Vừa học xong Bích Câu Kỳ Ngộ, Lưu Nguyễn Lạc Thiên Thai nên chúng tôi nghe Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng là mê chết đi được…

Động Hoa Vàng với Phạm Thiên Thư là cả một trường thi và dòng thi ấy đã trải dài ngần ấy năm. “Thôi thì thôi nhé, có ngần ấy thôi”. Những ngôn từ của một thuở, rất đặc trưng “Bắc kỳ” để rồi khi vang lên bởi giọng hát bây giờ vẫn quyến rũ, vẫn mượt mà như ngày xưa của thế hệ trước.

Thôi thì thôi để mặc mây trôi
Ôm trăng đánh giấc bên đồi dạ lan
Thôi thì em chỉ là phù vân
Thôi thì thôi nhé có ngần ấy thôi…

Câu hát tưởng như vô nghĩa ấy vẫn được xem là “đẫm hương thiền”. Những “thôi thì em, thôi thì thôi”, những “mây trôi”, “ôm trăng”, "đồi dạ lan"…, cùng với những “phù vân”, “vô thường”… này nọ đã sớm trở thành cái mốt “thời thượng”, khá phổ biến trong thời buổi gọi là “chinh chiến điêu linh”, thời buổi của nhiều biến động thời cuộc, và chiến tranh vừa rẽ sang một lối khác có tính cách quyết định chung cuộc. Mọi người như sống bên cạnh nỗi bất an thường trực, như bị nhận chìm trong những âu lo và bất trắc. Phản ứng thụ động của con người, đặc biệt là giới trẻ thời đó, trước biến động của thời cuộc, đặc biệt là cuộc chiến đang đến hồi gay gắt; tương lai vô định, khi ấy cảm nhận bài hát này như là đi tìm một lối thoát, là tìm kiếm một nơi ẩn trú, một cõi yên bình giả tạo, như một cách “mình… tự đánh lừa mình”. Ai cũng muốn “lên non tìm động hoa vàng ngủ say”, ai cũng muốn “ôm trăng đánh giấc bên đồi dạ lan”. Ai cũng muốn xem cuộc đời là “phù vân”, là “vô thường”…, để không phải làm gì cả và không còn phải lo lắng, bận tâm về bất cứ điều gì. Tới đâu hay tới đó, muốn ra sao thì ra. Thực tế chỉ là, con người tự thu mình vào sâu trong vỏ ốc, vỏ sò của chính mình chứ không phải… du sơn du thủy, không phải “động hoa vàng”, động hoa tím chi chi cả.

Hôm nay tình cờ nghe lại bài hát “Đưa em tìm động hoa vàng”, trong tôi chợt tuôn trào chuỗi xúc cảm triền miên khó tả.

“Rằng xưa có gã từ quan, lên non tìm động hoa vàng…nhớ nhau…”

Tôi nhớ động hoa vàng của riêng mình, đó không chỉ là một bầu trời tuổi trẻ huy hoàng vốn dĩ vẫn còn đang trải rộng ngút tầm mắt, một thời rực rỡ với những áo hồng đào mùa xuân, áo thu xanh da trời biên biếc êm đềm và áo hoa mùa đông ấm áp,… đó không chỉ là một thời yêu đương cháy bỏng, một mối tình đẹp lung linh như ánh trăng trên triền đồi dạ lan,… mà đó còn là thời điểm mà ta có thể quay lưng với những giá trị vật chất để tôn sùng sự lãng mạn, có thể mặc mây trời bay để vô tư mà sống, mà yêu. Đâu chỉ riêng gã trai thuở nào từ quan dấn thân đi tìm động hoa vàng, ở thời đại bon chen tất bật ngày nay cũng có biết bao con tim trẻ tuổi ôm ấp một mối đồng cảm sâu sắc với người xưa. Thế nhưng…

“Sông này đây chảy một dòng thôi… Mây đầu sông thẫm tóc người cuối sông…”

Ai đó từng nói, đời người như một dòng sông. Dòng chảy cuộc đời sẽ chẳng bao giờ đổi chiều, vị lai sẽ thành hiện sinh, hiện sinh lại trở thành quá khứ. Rồi thì, động hoa vàng ấy cũng sẽ trở thành hoài niệm, thành kí ức, thành cái mà ta chỉ có thể tưởng đến chứ không thể chạm vào. Cho đến khi giật mình nhận ra, đâu chỉ có tóc mai bạc màu mà cả kí ức cũng sẽ đến lúc phai nhạt. Chỉ có nỗi đau là còn mãi.

Người càng sâu sắc, đau khổ càng nhiều. Yêu thương càng mênh mông, thống hận sẽ càng sâu đậm. Đến khi tuổi trẻ qua đi, khi yêu thương chỉ còn trong nỗi nhớ, thì những triền đồi bạt ngàn dạ lan thơm mát, những cánh hoa vàng rực rỡ huy hoàng, bỗng chốc chỉ còn là phù vân, mỏng manh tựa mây tựa khói. Lòng tôi đắng lại khi nghe những câu hát thương đau:

“Rằng xưa có gã từ quan
Lên non tìm động hoa vàng nhớ nhau
Thôi thì em chẳng còn yêu tôi
Leo lên cành bưởi khóc người rưng rưng
Thôi thì thôi mộ người tà dương
Thôi thì thôi nhé… đoạn trường thế thôi

Nhớ xưa em rũ tóc thề
Nhìn trăng sao nỡ để lời thề bay
Đợi nhau tàn cuộc hoa này
Đành như cánh bướm đồi Tây hững hờ…”

Có đợi chờ, có thề non hẹn biển hay có hững hờ, đến khi hoa tàn, nước trôi, quá khứ sẽ mãi mãi nằm lại hai bên bờ. Rồi cuộc đời người, đến cuối cùng cũng như một giấc mộng; kiếp người tưởng như triền miên năm năm tháng tháng, sau cùng cũng chỉ kết thúc như những sinh linh bé nhỏ trong vũ trụ thiên biến vạn hóa.

“Chim ơi chết dưới cội hoa
Tiếng kêu rơi rụng giữa giang hà.
Mai ta chết dưới cội đào
Khóc ta xin nhỏ lệ vào thiên thu”

Một giọt lệ rơi, ngàn năm day dứt. Ấy là giọt lệ khóc cho không chỉ một kiếp người, mà là vạn kiếp người, không chỉ dành cho một mối tình dang dở, mà còn là sự hoài niệm quá khứ mãi mãi không thể quay trở lại.

Bỗng chốc, tôi cảm thấy sợ hãi. Tâm tư dày đặc, nêm chặt, chỉ bởi một mong mỏi duy nhất: cho tôi về động hoa vàng… của riêng tôi…