Dân “củ mì”
Lúc mới lớn, khoảng 1972, trong khi xếp hàng ghi danh vào học Y Khoa Sài Gòn. Tôi cầm bản khai từ từ xê dịch theo hàng thì chợt nghe phía sau có tiếng nói khẻ: “thằng đó dân củ mì”. Vì lúc đó mới vào học năm thứ nhất nên chẳng biết mặt, biết tên gì của nhau cả. Tôi nóng bừng cả người như bị ai đó chữi cha, mắng mẹ mình. Nếu có điều kiện (tôi là người duy nhất ở Tây Ninh đậu vào trường Y năm đó nên nghĩ mình thuộc “dân tộc thiểu số” so với dân tỉnh khác và dân Sài Gòn) thì (dù ốm yếu) tôi ăn thua đủ với tên đó một phen cho bỏ tức. Tại sao họ dám dùng từ “dân củ mì” để mĩa mai người Tây Ninh? Vì trong mắt họ củ mì là thứ “dùng tạm” khi cần thiết, sau đó thì là “đồ bỏ”.
Ở xứ khác người ta gọi củ mì là củ sắn, khoai mì… còn quê tôi xưa nay gọi củ mì là… củ mì.
Củ mì là một loại cây mầu, một loại lương thực sau gạo như bắp và các loại củ như củ khoai lang, củ khoai từ, củ khoai mỡ, củ khoai môn… Củ mì ăn thay gạo lúc thiếu đói, ăn chơi khi đầy đủ. Cả nước, ai cũng biết ăn củ mì, chống đói bằng củ mì, nhưng người ta cứ gọi dân Tây Ninh chúng tôi là “Dân Củ Mì”, có lẽ vì người quê tôi lúc đó trồng nhiều cây mì, hay ăn củ mì, và cái chính là thích ăn củ mì, nên đã biết được nhiều cách chế biến củ mì thành những món ăn hấp dẫn.
Trên thế giới từng có “Viện Lúa” chứ chưa có “Viện Củ Mì”! Có lẽ vì thế mà những kiến thức về củ mì chưa được hệ thống hóa một cách bài bản về trồng (cây giống, đất đai ươm trồng… ), đến cách sử dụng (làm thực phẩm, đưa vào sản xuất công nghiệp… ).
Tôi biết ăn củ mì từ nhỏ, nhưng hiểu biết khoa học về củ mì không nhiều. Tôi có thể ăn củ mì thay cơm vì khoái khẩu đã đành, nhưng cũng vì củ mì không “gây phản ứng phụ” như nóng cổ, nóng ruột như củ lang, dễ bị ngứa miệng như củ môn… Nặng tình với củ mì đến độ sùng bái nhưng hình như tôi cũng là giống bạc tình, chưa bao giờ “cất công” tìm hiểu đến nơi, đến chốn kiểu “Nhân sinh hà tại, tại thế như hà…!”, mà chỉ biết “gặp nhau thì mừng, xa nhau thì nhớ” thế thôi!
Củ mì được trồng ở khắp mọi nơi chứ đâu riêng gì Tây Ninh vì nó không kén đất, không phải chăm sóc nhiều, nhưng người ta vẫn hay gọi dân quê tôi là “Dân Củ Mì”. Tôi biết có người gọi như vậy với hàm ý ám chỉ quê tôi nghèo, cục mịch. Nhưng những người hiểu biết, đó là cách gọi một cách khách quan để nói đến một vùng miền… Còn những ai từng ăn, từng sống nhờ củ mì (như chúng tôi) thì đó là cách gọi đầy hoài niệm và yêu mến.
Tôi chợt nghiệm thêm ra từ “Củ Mì, Củ Mì” người ta hay dùng để ám chỉ những người hiền lành, chất phác như người dân Tây Ninh của tôi… Thế mới biết củ mì còn ẩn chứa một giá trị đạo đức truyền thống. Do vậy, tôi thấy vui khi được thiên hạ gọi mình là “Dân Củ Mì!”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét