Lan man về "tóc bạc”

Lan man về "tóc bạc”

Vẫn biết diễn tiến sự vật trên đời này là “thành, trụ, hoại, diệt”, con người không ai tránh khỏi quy luật “sinh, lão, bệnh, tử”; nhưng tâm lý con người vẫn không khỏi một thoáng buồn khi có ai nhắc mình đang ở tuổi già.

Nhớ ngày xưa, nói xưa là cách đây độ hai mươi năm, tức khoảng giữa tuổi tứ tuần, thấy bạn bè cùng trang lứa có thằng tóc điểm bạc lưa thưa, có đứa đã muối tiêu mà tóc mình còn đen nhánh thì thấy trong lòng hơi tưng tức. Ừ, thì khi con cái đã khá lớn cũng cần có chút tóc bạc để ra dáng đạo mạo với đời. Thỉnh thoảng thấy có một vài sợi tóc bạc hiếm hoi tưởng như đã đến lúc. Thì ra không phải, nhổ thử đi là mất tăm lâu mới trở lại. Vào tuổi "tri thiên mệnh" tóc còn đen chỉ bạc lai rai được khen cũng chẳng vui lắm, kể ra cũng chẳng có gì, lắm người như mình, thậm chí có ông anh họ hơn 60 tóc vẫn còn rõ màu đen. Gần đây, bổng dưng một sáng soi mình vào gương chợt nhận ra tóc đã bạc màu, những sợi bạc trắng hằn rõ, ngang ngạnh tự tin. Biết khi già đi thì tóc bạc là chuyện thường, vậy mà dù ai có thản nhiên chi lắm cũng thoáng chút buồn buồn, mặt mày trông như già hơn ngày qua, giờ biết rằng tóc xanh sau bao năm chống chỏi đang trên đường thất trận và cuộc đời cũng bắt đầu đi trên đoạn đường liêu xiêu rồi.

Tóc tai cũng như vận mạng chẳng theo ý mình nổi, nhớ mấy thằng bạn tóc bạc quá sớm vẫn thường bị chọc ghẹo: thằng nầy “máu xấu”, xấu đây là xấu về đường tơ tưởng chuyện trai gái. Có thằng bạn mặt mày đạo mạo, cung cách chững chạc, mày râu nhẵn nhụi, tóc lại đen mướt như tuổi hai mươi, khi được khen mặt mày có chút ngượng ngùng cười thú thiệt: “tao nhuộm tóc suốt mấy năm nay, ở đó mà đen với đỏ”, râu không nhuộm được đành phải cạo nhẵn, lâu nay không hề biết. Kiểu nầy chắc tóc đã bạc nhiều lắm rồi, mà bạc cũng phải, thằng nầy “máu xấu” đến mức lúc nào cũng chỉ nghĩ đến đàn bà. Lại có hai thằng bạn tuổi già lấy vợ trẻ xuân xanh phơi phới, ăn theo nét trẻ trung của vợ nên đứa nào mặt mày cũng rạng rỡ tóc như xanh lại khiến lắm thằng khác ghen tỵ. Chỉ đâu được một vài năm, ngựa chiều còn phải chạy đường xa, một thằng tóc tai vừa bạc vừa rụng đến tang thương, may còn cười với nụ cười ông Địa; thằng kia tưởng chừng như bản lĩnh hơn cũng chỉ cầm cự thêm một lúc, một chiều ngồi nhậu chợt thấy hắn tóc mai bạc trắng cả, bạc ngang xương không thèm báo trước, nụ cười nghe có mòi cam chịu. Chán nhất là có đứa râu tóc không đồng hành, tóc chỉ mới vừa điểm bạc mà râu đã bạc phơ trông rất khó chịu như gặp nghịch cảnh. Bị bạn bè bảo: “ai bảo miệng đi trước đầu”. Dù ấm ức câu “tu mi nam tử” cũng đành cạo nhẵn đợi ngày râu tóc gặp lại nhau.

Bây giờ thì rõ đã đến thời bạc tóc, mà cũng là lúc tóc cần phải bạc nếu không sẽ như kẻ bất thường. Tóc đã bạc rồi, bây giờ thì tha hồ mà nhớ với nhung, kỷ với niệm, xưa với nay. Tóc bạc, ta sẽ làm điều xưa mình thích mà không có thời gian, không có dịp để làm hay sẽ vẫn làm những điều như cũ nhưng không còn ngần ngại. Sẽ với giọng khàn đục qua bao năm bia rượu thuốc lá hát những tình ca ngày xưa, những tình ca ủy mị và thiệt thà như đếm nhưng gây nhiều cảm xúc, mà khi xưa dấu kín sợ chúng bạn chê “sến”. Nếu có gặp lại những người xưa ta sẽ tự nhiên tỏ tình hay tỏ tình lại, để còn được nhìn những ánh mắt kiêu hãnh hay tiếc nuối ngày nào, như một niềm vui bến cũ đò xưa. Sẽ vẫn cứ ngồi với bạn bè nâng ly, chọc ghẹo nhau, tranh luận không nhường nhịn. Sẽ vẫn những băn khoăn về đất nước, thân phận con người, nổi niềm phận người, những hoài niệm ngày mỗi dày hơn và  không chừng một ngày nào chợt “hư đốn” ta sẽ làm thơ. Có câu: "mối sầu như tóc bạc/cứ cắt lại dài ra" (câu thơ của Phan Khôi), ta sẽ không cắt cứ để dài ra cho đến ngày nó rụng, khi đã chứa quá nhiều nổi buồn và còn bao nổi buồn sẽ đến, có cắt cũng hoài công.

Nhưng đời người khi tóc bạc cũng như lá vào Thu úa dần, mang mang một nổi buồn khác lạ, bởi cái mong manh, mơ hồ hoài nghi, bất an về sự hiện hữu đời người, có khác chăng cây lá mùa Thu đẹp bao nhiêu thì người trông thảm não bấy nhiêu, may lắm có còn nét đẹp thì giờ là đẹp như nét sần sùi của cổ thụ. Tóc đã bạc, sẽ rất nhanh đi đến tuổi mà người lạc quan cười như mếu gọi đó tuổi vàng rất quý hiếm, được thảnh thơi hưởng thụ cái an nhàn, niềm vui con cháu… nói như tự an ủi thực ra là chán phèo; còn kẻ bi quan thì cáu gắt, vàng gì mà vàng, có là vàng vọt, nếu có vàng là xưa vàng ròng ba số 9 nay may lắm còn độ ba số 3, èo uột, nhìn những bóng hồng ngang qua lại giận mình nghiến răng trèo trẹo, ước chi. Đừng nghe ai, đừng bị chao đảo, cứ thản nhiên sống, bi lạc như tuổi người tóc trộn trắng đen, vui cười nụ, buồn lại thấy lòng nhẹ như mây tháng tám.

Bắt đầu bước vào cái tuổi xế chiều, người ta hay nghĩ nhiều về quá khứ. Đa số đều tự hào về những điều mình đã làm được, những kinh nghiệm sống, đã lo cho gia đình các con ngày hôm nay thành đạt. Họ nhớ về những ngày tháng còn chung một mái trường với bè bạn, nhớ mối tình đầu đẹp và trong sáng, những gập ghềnh vinh nhục của cuộc đời. Rồi giờ đây ở vào tuổi xế chiều, khi gặp lại được người bạn thân xưa, nhìn thấy một hình ảnh gợi nhớ như đôi mắt đẹp hay một dàn “hoa bâng khuâng” rực rỡ là kỷ niệm về người xưa, mối tình xưa trở về, khiến lòng mình nhung nhớ, thương tiếc rồi viết ra những bài thơ tình lãng mạn. Ngược lại không ít những người già, trong đó có những nhà thơ, nhà văn, và cả nhà chính trị nổi tiếng thì viết hồi ký, di cảo hay tâm sự về những suy nghỉ, thành công lẫn thất bại của mình. Khi có chuyện gì quá căng thẳng hay đau khổ, người già chúng ta thường hay than “biết vậy thà chết còn sướng hơn”.

Chợt nhớ câu nói của người bạn: "buồn hay hơn vui", thật thú vị, khi thấy nổi buồn hay hơn niềm vui thì đời cớ chi mà phiền muộn. Một khi tóc đã bạc, cứ sống trải lòng nhiều hơn, còn làm gì được cứ làm, còn yêu được cứ rộn ràng, còn rong chơi được cứ thênh thang, hoặc cứ tỏ bày cảm xúc rất đời như con bạc lúc tan sòng hay váng vất rã rời với cuộc rượu lúc tàn canh. Vẫn hơn cứ thẩn thờ ngồi đếm nổi buồn niềm vui, vui dễ nhớ còn những nổi buồn thì ngày càng nhiều như tóc bạc, có ai đếm được bao giờ.

Bạn bè như chút nắng chiều

Bạn bè như chút nắng chiều

Lâu lâu nghiệm lại, từ tuổi năm mươi đến nay, bạn bè bắt đầu thưa dần, hiếm hoi như lá cuối Thu, gom lại không đầy một nắm, lâu lâu lại rơi rớt vài đứa, có khi rơi rớt tự nhiên, có khi tự ý. Nói bạn ở đây là nói đến những bạn thân đã có quá trình chơi và biết nhau đã lâu, đồng cảm đồng tâm, cùng trải qua bao giai đoạn và chia sẻ với nhau bao điều trong cuộc sống … đến nay vẫn còn nhớ nhau, vẫn còn xem nhau là bạn, còn bạn bè trong công việc, giao hảo tạm thời, trong quan hệ kiểu quan hôn tang tế, nơi “Thạch Sanh thì ít, Lý Thông thì nhiều” thì không kể.

Bạn bè nói gặp là tính luôn gặp nhau qua điện thoại, hay là trên email hoặc facebook (cũng khó vì những người bạn cùng thời đa số lại “dốt” về computer, internet) may mắn lắm có được vài đứa ở gần, vậy mà đôi khi gặp lại đã hằng tháng hay hằng năm không chừng. Trước còn thường xuyên gọi nhau gặp gỡ hay chuyện trò, nay thỉnh thoảng, thường là chợt nhớ. Hoàn cảnh thì cho dù có khác nhưng chắc cũng chẳng ai đổi thay gì nhiều lắm, chẳng qua đã đến tuổi càng lúc càng lười biếng, lười đi lười nói lười ăn, chuyện trò cũng không còn sôi nổi. Khi gặp lại thì quanh đi quẩn lại cũng bấy nhiêu, vẫn cứ là hoài niệm chuyện ngày xưa cảnh cũ, rồi chuyện con cái, chuyện cửa chuyện nhà…cái điệp khúc vốn đã không còn hay gì lắm nên thành chán, chẳng còn chuyện phiêu lưu thú vị gì nữa mà mong nên cứ thưa dần.

Cái cách chơi, cách cư xử, cái tình bạn bè tuổi nầy cũng bắt đầu khác, cứ tưởng vẫn như trước nay chỉ là chùng lại nhưng thật ra mỗi ngày một chút đã khác biệt lúc nào không hay. Nhớ chỉ cách đây chưa đầy mười năm, mấy thằng ngồi với nhau, có thằng ở từ xa đến, vậy mà giờ nghĩ lại đã khó lòng gặp mà có gặp cũng khó ngồi lại với nhau chỉ vì tự thấy không còn thích thú. Có một thằng ở tận Sài Gòn, trước gọi nhau hàng tuần rồi thưa dần đến mất bặt, gọi hoài không được bạn bè lo lắng, khi gặp lại mới biết đã chuyển nhà chẳng có chuyện gì, tự dưng chán nên cắt đứt liên lạc bạn bè, tập trung lo cho con cháu. Một thằng xưa nay khí thế đằng đằng, hồn thơ lúc nào cũng lai láng, giờ nhớ bạn bè đến nhậu lại ngồi như ngồi trên đống lửa, vợ kêu con réo liên hồi, nhấp nhổn không yên. Tuổi xế chiều, vợ, con, cháu thơ đã đánh bay tưng nàng thơ vô tội đến thảm thương cho dù cũng nhờ nàng thơ mà được vợ. Có thằng đang nói chuyện điện thoại nửa chừng tự dưng lật đật chào, thật thà cho biết vợ vừa về, nói chuyện với bạn ở xa mà sợ như thể nói với tình nhân. Xưa có đâu giờ tự dưng sợ vợ vô cớ. Hỏi vợ nó, vợ nó lại cười cười như không biết. Làm mình e có gì bất ổn trong chốn phòng the. Lại có một thằng lúc nào gặp cũng vồn vã, khi ngồi nhậu lại đầy nhiệt tình, hào sảng, cũng thơ, cũng văn, cũng nhạc, nhưng khi quay lưng đi là quên sạch như vừa gặp người dưng, rât khó hiểu, thuộc dạng kỳ cục. Ngộ nhất là thằng bạn cũng ở xa, đời sống rất ổn định, không hiểu sao thời buổi chỉ cần nhấc phone là nói được bao điều, vậy mà không, cứ bắt bạn bè chat trên mạng khiến mỏi cả tay, sau nầy trở chứng lại còn mail có file kèm nào kinh, nào kệ liên hồi bất kể bạn thích hay không, như kẻ ngộ đạo bất bình thường. Những thay đổi như vậy vẫn còn may, còn có biết bao người tính nết biến đổi đến lạ lùng, kỳ quặc.

Có lần ngồi với nhau một nhóm mới biết đứa nầy không gặp đứa kia cả hằng năm trời. Ngỡ ngàng nhất là có những thằng bạn ngày xưa thân thiết, sau hơn 30 năm gặp lại tay bắt mặt mừng thân ái đến nhìn nhau rưng rưng, vậy mà chỉ nói chuyện với nhau một hồi đã thấy giờ khác nhau nhiều quá, kiểu “muôn trùng biển ơi”; ngược lại có đứa tưỏng biệt tăm quá lâu đã quên không ngờ lại nhiệt tình còn hơn xưa. Hoàn cảnh mỗi đứa lại chênh lệch nhau quá xa từ địa vị cho đến tiền bạc, xa đến ái ngại. Cũng vì vậy mà thằng thành đạt dù không tự tôn thì thằng khác cũng tự ti, đứa giàu có đến với bạn nghèo vô tư thì đứa nghèo cũng lẫn tránh, đứa ngày trước lẫy lừng nay thất thế ẩn mình đã đành, đứa không đến nổi nhưng chẳng thành công bằng bạn bè cũng lánh mặt nên khi có cần nhau cứ như chơi trò trốn tìm.

Thôi thì cứ xem bạn bè như bóng nắng theo mùa, tình bạn tuổi thanh xuân như nắng Xuân nhẹ nhàng tinh khiết, tuổi thanh niên hừng hực, nhiệt tình và trải rộng như nắng Hạ, càng lớn tuổi thì tình bạn cũng nhạt và nhẹ dần như nắng Thu, đôi khi có những cơn nắng “quái”. Qua thời gian với biết bao nhiêu tác động không ai có thể còn giữ được nguyên trạng, chỉ cố giữ đừng để đi quá xa đến biến dạng. Thiết nghĩ ngày xưa cần bạn như cần tiền, càng nhiều càng tốt, càng vui; giờ ở tuổi nầy bạn bè còn lại mấy người thì hãy xem như của để dành, nắng có nhạt, có “quái” gì cũng vẫn còn chút nắng, vẫn còn hơn tắt nắng.

Năm mươi năm nhìn lại

Năm mươi năm nhìn lại

Không kể mười năm đầu đời tuổi vô tư lự vì còn học ở bậc học tiểu học, học ở trường làng, Tôi đi học còn mặc quần xà lỏn tới trường – đó là cái quần bằng vải mỹ a mà gốc là 2 cái ống quần cũ của mẹ tôi đã bị tưa vùng đùi được mẹ tôi “tận dụng” lại bằng may tay, chiếc áo bằng vải “xe lửa” nhàu nát. Hành trang mang đến trường còn có những viên bi, ná bắn chim, giây thun đầy túi quần. Lần đầu tiên đứng trước gương soi có ngắm nghía mình thật sư chắc là ngày đầu tiên khi lên trung học, thay vì trước đây soi gương chỉ để chùi những vết nhơ trên mặt mặt thậm chí không thèm nhìn dưới cổ có sạch hay không đừng nói đến áo với quần. Với chemise trắng quần tây kaki xanh, áo bỏ trong quần, giày vải trắng, nai nịt gọn gàng đưa tay vuốt sửa mái tóc thấy người lạ hẳn và chững chạc ra nhưng cũng ngượng nghịu chưa quen.

Những năm đầu trung học vẫn cứ còn những trò chơi tinh nghịch tuổi tiểu học, có khác chăng là những người bạn mới từ nhiều vùng khác nhau trong tỉnh. Rồi là thêm đá banh, đạp xe lang thang, hái trộm trái cây trong những vườn rộng ở ngoại ô, ăn cắp chè trong những ngôi miếu, tắm sông. Trường Trung học Công lập duy nhất trong tỉnh nên trong trường có cả nam sinh lẫn nữ sinh. Có một vài thằng có vẻ đỏm đáng, “người lớn” và “nhiều chuyện” hơn chắc là do có nữ sinh. Mới nói là có con gái vô là rắc rối, lôi thôi, phải e dè mọi chuyện, cứ rong chơi với bè bạn trai thì vui biết bao.

 

Nhưng rồi không thể thoát, tránh đằng trời khi sớm muộn cũng đã đến lúc dậy thì, có những đòi hỏi, khao khát cảm xúc mới lạ hẳn, trước là mơ hồ sau dần dần định rõ. Cũng là vì chuyện con gái, còn ai khác hơn. Ban đầu có thể là thoáng bối rối khi gặp cô láng giềng xinh xắn, có thể là ngẩn ngơ với những tà áo dài buổi tan trường trên đường về, có thể là tự dưng thích một gương mặt xa lạ tình cờ bắt gặp và có thể là từ đó… soi gương nhiều hơn trước.

Khi theo đuổi những bóng hồng và nhất là có những hẹn hò đầu tiên thì ngày không biết bao nhiêu lần soi gương, ngắm nghía mình không ngớt, tự đánh lừa mình cũng không hay, vuốt thẳng nếp áo quần, chải mái tóc nhìn ưng ý mà đâu biết rằng khi gặp người yêu thì áo quần, tóc tai đã theo gió bụi rối bời, nhăn nheo mà cứ tưởng vẫn như “người trong gương”. Đừng nói có người ngoại lệ, có thằng lúc nào trông cũng lôi thôi luộm thuộm vẫn cứ soi gương ngắm mình, thì đang cố ý làm một hình ảnh nghệ sĩ mà, thiếu gì em mê; lại có thằng thì đỏm đáng tóc tai cầu kỳ hy vọng có em mê cải lương thích mình; cũng có đứa do hoàn cảnh, lo học hành cũng cứ ngắm mình một chút trong gương, biết đâu có ngày gặp được người thương mình, biết bao tiểu thuyết nói đến những mối tình kỳ ngộ. Cứ thế vô tình hay cố ý đã trở thành thói quen bình thường, như một sinh hoạt tất yếu. Con trai đã vậy, con gái chắc phải đứng trước gương nhiều hơn. Không uổng công bao ngày vất vả trước gương, một ngày đẹp trời nào đó ai rồi cũng sẽ được soi mình trong đôi mắt trong veo của người yêu.

Đến tuổi trưởng thành, ra đời và có gia đình thì vừa vẫn soi gương hằng ngày nhưng lại phải bị làm gương soi. Làm gương soi cho xã hội không đáng kể, cho bạn bè chẳng ai cần lắm, nặng nhất vẫn là cho gia đình, em út; nhưng nặng nhất là làm gương soi cho vợ và con cái. Lý tưởng nhất là giờ phải nghiêm chỉnh, bỏ bớt những thói quen tuy thú vị nhưng xấu, giờ là phải công ăn việc làm đàng hoàng, giờ là phải cúc cung tận tụy với vợ con, xây dựng gia đình góp nền tảng cho xã hội vv.. và vv…, nói thì cứ nói nhưng khó thực hành, cũng làm nhưng làm vừa phải thôi, làm quá làm không nổi lại mất sướng. Có thằng bạn đang tự hào và vui sướng là tấm gương trong, khó tìm điều chê trách nhưng sao cứ thấy nhàn nhạt, đơn điệu quá, vả chăng cũng còn có nhiều gương bạn bè đa dạng đôi khi gây lắm hoang mang. Có thằng cứ lang bạt kỳ hồ, không màng gia đình vợ con, một gương không tốt nhưng thấy thật thống khoái, nhẹ nhàng. Có thằng đổi thay nhiều đời vợ, con cái lung tung, một gương xấu nhưng biết đâu là số phận hẩm hiu muốn yên thân trời không cho, vợ cũng không chịu. Có đứa gia đình vợ con đề huề vẫn trăng gió mù trời, gương xấu quá nhưng biết đâu cũng vì “thằng nhỏ làm khổ thằng lớn”, trời sinh vậy biết sao, thiếu gì người muốn không được. Lại có thằng chồng già vợ trẻ, chấp nhận sói đầu nuôi vợ trẻ, hồi hộp từng ngày, gương can đảm dám chơi dám chịu. Thằng khác đã tuổi tri thiên mệnh vợ còn xuân, con còn quá dại, tuổi già ngồi hát ru con, một gương nên đứng từ xa mà soi, gần ớn lắm. Chưa hết còn có thằng tuổi già cứ sống ngang ngạnh, vợ nản bỏ đi, con phải lo, gương nầy thật là gương tày liếp. Ngẫm ra làm gì thì làm, làm gương là khổ sở nhất, nói đến đây mới nhớ: tội nhất vẫn cứ là thầy cô giáo, những người phải làm những tấm gương soi cho quá nhiều người. Mà mình và vợ mình cũng đều là thầy cô giáo cả!

Trước tấm gương soi đời người trải qua bao bận, đi từ cậu bé ngây thơ đến nay đã tuổi tri thiên mệnh, gương mặt và nhân dáng thay đổi qua biết bao điều tác động, của thời gian, của những lận đận có, của thời thế thời cuộc nhiễu nhương có, đau khổ có, hối tiếc có, hạnh phúc có, những phiền toái và vui thú đời thường có, có cả những luân lạc, cả những hạnh ngộ, những bất hạnh và may mắn, thất bại, thành công…. và còn có cả bao trăn trở vẫn còn. Giờ đã hơn năm mươi lăm năm nhìn nhau trong gương. Đừng bày đặt tưởng tượng thời trai trẻ mà văn hoa nói tôi nhìn tôi xa lạ, ai không già đi, quen nhau quá rồi, gặp hàng ngày thủy chung họa có chết mới chia lìa, đừng buồn rầu, tuổi nầy buồn rầu trông khó thương, hãy cười nhưng đừng cười to, cười to chỉ tổ cho thấy quá nhiều nếp nhăn, mỉm cười thôi là vừa đủ, vừa đủ che răng thưa và già. Trời Đông lạnh có vợ ở nhà ôm vợ mà thủ thỉ, hay gọi bạn bè đến nhậu lai rai nói chuyện đời, hay làm thơ đi, còn không biết làm thơ thì ngồi viết, viết phiếm cho dễ. Vậy mà còn gặp nhau dài dài.

Âm nhạc và tuổi học trò của tôi

Âm nhạc và tuổi học trò của tôi

Mình sinh ra và sống những năm tháng tuổi thơ ở quê, một làng quê nghèo một thời êm đềm chưa có đạn bom. Như tất cả mọi người, âm nhạc đầu đời là qua tiếng mẹ ru bằng những bài hát ru truyền thống địa phương. Lên ba thì đã lớn rồi nên hết ru nhưng những âm điệu ru con đó đã ăn khá sâu trong tiềm thức. Lên sáu thì cùng các bạn trong xóm vào lớp năm (tức lớp một bây giờ) trong dãy nhà của ngôi đình làng do một ông thầy tuổi gần bằng ông ngoại dạy, vì là đình làng nên mỗi khi có tế lễ mình lại được nghe loại nhạc cúng tế với rất nhiều tiếng trống cùng những tiếng hô xướng nghe rất lạ và vui tai. Lại nhớ những buổi trưa hè ra phía sau đình ngóng nhìn đồng ruộng mênh mông, chạy xa tít không thấy làng kế bên, gió thổi rì rào, một thứ âm nhạc thiên nhiên đều đều và buồn buồn sau nầy hình như không bao giờ gặp lại, hoặc có gặp thì không có cái cảm xúc trinh nguyên như thuở ban đầu. Tuổi đó đã có bạn khá nhiều với những trò chơi trẻ thơ, âm thanh lóc cóc của các viên bi, tiếng lất phất của những con diều hấp dẫn hơn những bản nhạc từ chiếc radio, hơn nữa nhạc thiếu nhi dạo đó cũng không nhiều lắm, mình nhớ chỉ có vài bài như Hè về với “trời hồng hồng…”, Trung thu với “bong trăng trắng ngà..” , vào dịp Tết thì nhạc Xuân rộn rã nhưng chỉ nghe bản nào cũng “Xuân ơi, Xuân hởi…” làm sao hơn nổi cái háo hức của phong lì xì và tiếng nổ đì đùng của pháo.

Cho đến một ngày, một ngày sớm muộn thế nào cũng đến, ngày bắt đầu của tuổi dậy thì, khi đã bắt đầu ngượng nghịu lúc nói chuyện, thấy nụ cười răng khểnh, đôi mắt nhìn của cô bạn gái trong lớp khang khác, lòng cảm thấy xôn xao thì đó cũng là lúc sắp chia tay lên trung học, một bước khiến mình thấy lớn. Đầu thập niên 60 thì mình thi đậu đệ thất trường trung học duy nhất của tỉnh là trường công. Còn nhớ một buổi trưa khi đi học về, giữa trưa hè yên ắng, một tiếng hát trong vắt, cao vút: “mỗi năm đến hè lòng man mác buồn…” , bất chợt một cảm giác vừa xa vắng vừa nao nao lại vừa khơi gợi một điều không rõ rệt, chỉ biết từ đó một cánh cửa đã mở ra cho một thời đầy luyến ái của thuở học trò kéo dài một khoảng thời gian rất lâu.

Khoảng giữa thập niên 60 dù nhạc tiền chiến vẫn còn hiện diện như những bài thơ Đường, đẹp nhưng quá xưa, dần dần đã có nhiều bản nhạc tình cảm xâm lấn mạnh vào thính giác chẳng hạn như: “Con đường xưa em đi”, “Phố vắng em rồi”, “Về đâu mái tóc người thương”, “Tôi đưa em sang sông”… Tên những bản nhạc dài thòng lê thê như nội dung bản nhạc, bộc lộ quá nhiều điều, nghe thì nghe nhưng nghe cái âm điệu da diết, rầu rầu như để mà nghe chứ làm gì phù hợp với tuổi 13, 14 của tôi. Thời đó nhạc tình cũng lạ ít thấy niềm vui, chỉ toàn đau khổ với những hình tượng hết sức buồn bã thê lương, người yêu sang sông thì lúc nào trời cũng mưa, mưa âm thầm, ai cũng khóc sụt sùi ngày vu quy, áo cưới chưa mặc thì nàng đã chết, tiếng pháo cưới thì “xé nát tim anh”. May là ở tuổi đó còn ngây thơ bằng không chắc chẳng ai dám yêu; dẫu sao những bản nhạc cũng nói lên có một thời khắc nghiệt, yêu và cưới là một khoảng cách quá xa, ở giữa là những thành kiến và tập quán từ xưa nên chi khi yêu thì sâu nặng biết bao và khi phải chia ly thì cũng đầy đau khổ.

Bắt đầu thập niên 70 thì âm nhạc đã mở ra một trang mới hẳn, khác lạ và đầy màu sắc. Những bản nhạc thoát ly những cái bóng cũ, bằng tài năng các nhạc sĩ đã cho ra đời những tình khúc thậm chí không còn tiếp nối mà như là một khai phá, nhất là lời ca. Ở tuổi mới lớn của tôi, bắt đầu với những rung động thực như là một nhu cầu thì những tình khúc này đã làm thăng hoa tình cảm mình biết bao. Với những “Ướt mi”, “Nhìn những mùa thu đi”, “Trên ngọn tình sầu”, “ Những bài không tên”, “ Thà như giọt mưa”, “Vũng lầy của chúng ta” hay “Ngày xưa Hoàng thị”, “Đưa em tìm động hoa vàng”…nhiều vô kể đã chen chúc xâm chiếm trái tim trẻ còn đầy mộng mị của tôi.

Không biết từ bao giờ hình thành nên hai loại nhạc “sang” và “sến” cho dù cái biên giới phân loại đôi khi cũng khá mơ hồ chỉ cảm nhận bằng trực giác. Sự phần biệt đã hình thành nên những thành phần nghe nhạc khác nhau đưa đến tâm lý võ đoán, nghe nhạc sang mới là trí thức hoặc ở tầm cao hơn. Điều đó khiến tôi cũng không thoát khỏi cái tâm lý đó, thậm chí một vài bản nhạc mình thích nhưng sợ bạn bè chê là sến đành phải giả lơ như không biết. Chẳng hạn nhạc gọi là sang thì mưa không còn rơi âm thầm mà phải là “mưa bay trên tầng tháp cổ”, có sầu thì phải “sầu lên trong nắng”, những trắc trở phải gọi là “vũng lầy của chúng ta”, tình yêu mệt mỏi nhàm chán thì là “tim lăn trên đường mòn”, hạnh phúc qua đi, buồn chán thì như “bầy sẽ nhỏ cũng qua đời lặng lẽ” hay “con dế mèn tự tử giữa đêm sương”, nhớ nhung thì nổi nhớ tính bằng “Biển nhớ”, người xa khuất thì hỏi “ai mang bụi đỏ đi rồi”. còn nghèo thì “nằm trong căm gác đìu hiu”, nếu có may mắn đưa em đi thì đừng “đưa em vào hạ” mà phải “từ quan” rồi lên tìm “động hoa vàng”, người đến thì gọi là “người từ trăm năm”, thậm chí nàng có đi lấy chồng vẫn còn hỏi “đúng hay sai”, chia tay người yêu thì buồn nói ”Ừ thôi em về” tưởng như thản nhiên mà sầu thì xuống đầy, người yêu một thuởi thì gọi là “người đi qua đời tôi”…. Sang thì không biết có sang không nhưng quả thật những ngôn từ lạ có, ẩn dụ có đã gây một cảm xúc lạ khác hẳn từ trước.

Giòng nhạc mà hay gọi là nhạc sến thì có rất nhiều bài mình thích, không biết sao chỉ cảm nhận tự nhiên là sến. Phải chăng vì âm điệu não nùng, ủy mị, lời ca quá thành thật, nói hộ cho nhiều người những điều không thể hoặc không nên nói ra. Hãy thử nghe cái chân chất bộc trực “tôi nghèo em cũng chẳng cao sang, … tay trắng dệt mộng vàng…” không ai chịu cảm nhận cái đau đớn của cô dâu chưa kịp mặc áo cưới, hoặc cái câu hỏi tự nhiên “đã lâu rồi hai đứa cách đôi nơi tơ duyên xưa còn hay mất”, hay như yêu đến nổi nửa đêm vẫn khuyên nhủ ‘không giờ rồi em ngủ đi em..” hoặc khai báo hồn nhiên “.. .anh hay dắt em về vùng ngoại ô có cỏ bông may”, khi yêu đơn phương thì thản nhiên tự hỏi “chẳng biết mình yêu người ấy bao giờ hay nghĩ gì …”, thậm chí yêu người có vợ lại khuyên răn “anh hãy về đi với vợ hiền và đàn con nhỏ còn ngây thơ”….. Rất nhiều điều đời thường nhạc đã nói hộ những điều muốn nói mà e ngại, vậy mà cứ là nhạc sến tội không, nhưng tội thì tội vẫn cứ thấy là … sến.

Cứ thế tuổi học trò với những bản nhạc tình đồng hành với những kỷ niệm một thời với những mối tình mới lớn, vui có, buồn có, trắc trở cũng không thiếu. Khi vào đời với những bận rộn lo toan, đôi khi tình cờ chỉ thoáng nghe một bản nhạc lại gợi nhớ ngay đến một người yêu, một người bạn, một kỷ niệm hay là một không gian cũ nào đó. Lan man mãi không đầu không đuôi, đã nhiều thiếu sót lại chủ quan, thôi thì là một chút tản mạn của một thời rất xa đã qua, suy cho cùng nhạc nào cũng không cần biết, cứ đánh động được lòng mình là thích. Mình thấy nhạc không như thơ, thơ dù độ thẩm thấu sâu hơn nhưng cần nghiền ngẫm và khó nắm bắt, nhạc tác động trực tiếp và mạnh mẽ hơn vào tâm hồn. Chỉ với bảy nốt có thể biến hóa đánh phủ đầu mọi cảm xúc, hiệu quả tức thì.

Tản mạn những ngày cuối năm

Tản mạn những ngày cuối năm

Và như thế, những ngày cuối năm đã đến! Thời gian sao sải bước quá nhanh, có lẽ nên biết ơn cái khoảng lặng đáng quý khi năm sắp hết đôi lúc đã ban phát cho mình được vài phút riêng tư, đủ để thả hồn ngẫm nghĩ. Có những lúc phát hiện lòng mình chợt phẳng lặng như cõi vô hình. Một cái nhắm mắt khẽ khàng để cảm nhận từng phút giây trôi qua cho cuộc sống thật viên mãn. Những ngày cuối năm luôn mang đến cho mọi người nhiều cảm xúc.

Tây Ninh vào những ngày cuối năm, trời chợt se lạnh bởi những cơn gió xa tít ùa về… Thời tiết bỗng dưng như được pha trộn thêm chút ít gia vị lãng mạn từ cái lạnh bất chợt này… Màu sắc những chiếc áo ấm xuất hiện trên đường phố, dấu hiệu của mùa Đông. Miền Nam dù chỉ hai mùa mưa nắng, nhưng mọi người lại thích đua đòi, dù chỉ một thoáng  hương vị của ngày Đông.

Có những sáng, phố xá chợt phủ xuống một màu trắng mù sương, những tàng cây trơ trụi lá, những cánh hoa dầu khô úa phủ ngập đường, những ngõ vắng hiếm hoi chợt  thoảng qua làn gió lạnh buốt. Trong quán café nhỏ, tay tìm tay siết chặt nhau, ấp ủ hơi ấm một thuở…

 

Khi những vòng kim thời gian khép lại trọn vẹn một năm là khi chúng ta ngồi nhìn lại chặng đường đã qua của mình. Giữa thời khắc giao mùa, việc nhìn ngẫm lại những việc đã xảy ra và những điều sắp tới khiến mỗi người có cảm giác hồi hộp và háo hức lạ kỳ. Một năm qua đi, chúng ta đã làm được gì, chưa làm được gì và định hướng xem cần phải làm gì trong một năm mới đến.

   
Có những nỗi buồn đã buông bỏ được chưa?

Những buồn đau dai dẳng, ám ảnh đến từ quá khứ nên là thứ được loại bỏ đầu tiên trong hành trình đón chờ một năm mới. Năm mới đến, không ai muốn rước thêm những phiền muộn vào mình. Hãy liệt kê ra những sai lầm mắc phải, những thương tổn gây ra cho ai đó; cũng chân thành nhìn lại và nhủ lòng khắc phục chúng trong một năm mới đến. Đấy là cách để tống tiễn nỗi buồn, hay cũng là cách để buông bỏ chúng thành công nhất.

Có những thành công, những thất bại, những trì hoãn đã thắp đủ nhiệt tình cho mình hay chưa?

Một năm trôi qua có nhiều thành tựu mới, cũng có không ít những lần chúng ta thất bại. Chúng ta dễ dàng mỉm cười với thành công nhưng luôn chạy trốn những lần bị vấp ngã. Không sao cả. Tương lai là để tiến về phía trước, đừng để mình bị thụt lùi lại phía sau. Hãy xem xét và cân nhắc cẩn thận một lần nữa những kế hoạch của mình, ươm cho mầm xanh một sự sống mới tràn trề vào một năm mới đến, thắp lửa nhiệt huyết cho những hố than đã tàn tro. Một năm mới, khởi đầu mới, chúng ta có quyền tin vào những thành công dựa trên những nền móng cũ.

Có những yêu thương nồng cháy hay lụi tàn, không lối thoát?

Khi tình cảm trao đi mà không được nhận lại. Khi bị phản bội. Khi tim mình đớn đau đến nhường nào bởi nó đã rách bươm và nhằng nhịt vết xước. Thay vì buồn khổ và hoài niệm, hãy học cách tự chăm sóc cho tim mềm, tự ủi an bản thân, yêu thương mình và yêu thương rộng mở với những mối quan hệ xung quanh. Hãy học cách dành tình cảm xứng đáng cho những người xứng đáng…

Chúng ta sẽ thấy tóc mình có nhiều thêm sợi bạc, mấy đứa cháu cũng cao lớn hơn một chút. Dành tình yêu thương trong trái tim bình ổn của mình chia sẻ với mọi người xung quanh ấy: với gia đình, bè bạn. Khi bắt nguồn tình cảm từ một trái tim khỏe mạnh và lành lặn, chúng ta có thể tự tin vào những gặt hái yêu thương trong một năm mới đến. Chính sự quan tâm và tình yêu thương của họ đã khiến mình không bao giờ cảm thấy tuyệt vọng trước cuộc đời này, dù có những ngày cứ ngỡ rằng hạnh phúc đã rất xa.

Dường như thời gian và những dấu chân để lại trong đời đã làm mình có phần già dặn hơn trong suy nghĩ. Không hẳn là thông minh hay sáng suốt hơn, chỉ là có thêm một chút mạo hiểm, dám làm và dám chịu trong mỗi quyết định của mình. Cuộc đời không hoàn hảo và mình cũng sẽ chẳng thể nào làm nó hoàn hảo hơn, thế nên, đôi khi cũng cần nhìn những điều không hoàn hảo đó như một phần tất yếu nên có và cần phải có trong cuộc sống. Như vậy, mình sẽ sống thanh thản và bao dung hơn.

Nhìn lại một năm, thấy mình được nhiều và cũng mất nhiều nhưng mình không muốn nhìn vào những mất mát và tổn thương để phán xét cuộc đời này vì suy cho cùng, trong cái rủi cũng đều có cái may. Có những thất bại, nỗi đau mà chắc chắn ở một thời điểm khác trong đời, mình sẽ biết ơn nó vì cũng nhờ có nó mà mình đã tìm thấy lại chính cuộc đời mình.

Sẽ còn nhiều những mong muốn được chia sẻ cùng năm cũ qua đi và nhiều điều ấp ủ cho một năm mới đến. Tin rằng, khi ngồi nhìn lại, cùng viết và gạch đi những điều không hay, chúng ta sẽ có nhiều hơn niềm tin và sự mạnh mẽ để đón chờ những điều tươi mới nhất!

Trước thềm năm 2014, mình không ước nhiều hơn là giữ được cho mình trái tim mạnh mẽ, yêu thương để có thể luôn là chính mình trong mọi hoàn cảnh. Mong cho những bình yên sẽ rải lối trên mọi nẻo đường mình đi, chỉ vậy thôi.